Системот на социјална заштита во Северна Македонија

Оваа страница ќе биде ажурирана со НОВИТЕ Закони во сферата на социјалната заштита, штом нив ги усвои Собранието.

Системот на социјална заштита во Република Македонија е регулиран со следните главни закони:

 

Според регулативата во овие овие закони, MK-MOD Моделот за даноци и надоместоци ги моделира следните права од социјалната заштита:

 

  1. Социјална парична помош

Право на социјална парична помош има лице способно за работа и домаќинство, материјално необезбедено и кое според други прописи не може да обезбеди средства за егзистенција.

За материјално необезбедено се смета лице и домаќинство кое остварува приходи по сите основи пониски од износот на социјалната парична помош и кое не поседува имот и имотни права од кои може да се издржува. Месечниот приход на лицето или домаќинството се определува според просечниот месечен приход на сите членови, остварен по сите основи во последните три месеца пред поднесување на барањето за остварување на право за социјална парична помош.

Висината на социјалната парична помош за носителот на правото изнесува 2.831 денари. За секој следен член на домаќинството основицата се зголемува за коефициент 0,37, а најмногу до пет члена.

 

  1. Постојана парична помош

Право на постојана парична помош има лице неспособно за работа и материјално необезбедено, кое не може да обезбеди средства за својата егзистенција врз основа на други прописи.

Неспособно за работа се смета лице:

  • со умерени, тешки и длабоки пречки во менталниот развој и лице со комбинирани и други пречки во развојот, кое заради степенот на попреченоста не може да се стекне со образование, како и лице со телесна попреченост, поради која е неспособно за работа,
  • лице душевно заболено и лице со трајни промени во здравствената состојба, поради која е неспособно за работа,
  • самохрана жена за време на бременоста еден месец пред породувањето и самохран родител согласно со Законот за семејството до три години возраст на детето,
  • дете без родители и без родителска грижа кое не се штити врз основа на правото на сместување, кое нема приходи врз основа на имот и имотни права и не остварува средства врз основа на други прописи, но најмногу до 18-годишна возраст и
  • лице постаро од 65 години.

 

Материјално необезбедено лице се смета лице кое нема приходи или чии приходи по сите основи по член на семејство се помали од 5.000 денари, усогласени со порастот на трошоците на живот за претходната година и не поседува имот и имотни права од кои може да се издржува.

Висината на постојаната парична помош изнесува:

  • за носителот на правото 3.677 денари,
  • за еден соуживател висината на правото за носителот се зголемува за коефициент 0,40 и
  • за два и повеќе соуживатели висината на правото за носителот се зголемува за коефициент 1,0

 

  1. Паричен надоместок за помош и нега од друго лице

Право на паричен надоместок за помош и нега од друго лице има лице над 26- годишна возраст, со умерени, тешки и длабоки пречки во менталниот развој, лице со потешка и најтешка телесна попреченост, потполно слепо лице, како и лице со трајни промени во здравствената состојба, на кое му е неопходна помош и нега од друго лице заради тоа што не може само да ги задоволува основните животни потреби, доколку ова право не може да го оствари врз основа на други прописи.

Право на паричен надоместок за помош и нега од друго лице може да оствари лице чиј годишен нето приход по сите основи изнесува најмногу до вкупниот годишен износ на просечни нето месечни плати исплатени за секој месец за претходната година.

Висината на паричниот надоместок за помош и нега од друго лице во поголем обем изнесува 4.348 денари, и 3.702 денари во помал обем, усогласена со порастот на трошоците на живот за претходната година.

 

  1. Детски додаток

Право на детски додаток се обезбедува на дете, државјанин на Република Македонија, кое е на редовно школување во Република Македонија.

Право на детски додаток се обезбедува на дете до наполнување на 18 години живот и доколку детето од училишна возраст е на редовно школување, и тоа:

  • на дете кое е редовен ученик во основно училиште до завршувањето на школувањето за толку години колку што трае редовното школување, заклучно до 31 август во годината и
  • на дете кое е редовен ученик во средно училиште за секоја учебна година заклучно со 31 август во годината но најдолго до наполнување на 18 години живот.

 

Право на детски додаток има дете во семејство чии приходи по сите основи по член на семејство изнесуваат до 2.490 денари, а за дете на самохран родител изнесуваат до 4.980 денари

Висината на детскиот додаток изнесува за:

  • дете од предучилишна возраст и за дете ученик во основно училиште 716 денари и
  • дете ученик во средно училиште до наполнување на 18 години живот 1.136 денари.

 

Максималниот износ на детски додаток што може да го прима едно семејство изнесува 2.415 денари.

 

  1. Посебен детски додаток

За дете со специфични потреби кое има пречки во телесниот или менталниот развој или комбинирани пречки во развојот до 26 години живот се обезбедува посебен додаток како паричен надоместок.

Право на посебен додаток има еден од родителите на детето, старател или лице на кое со решение на надлежниот центар за социјална работа му е доверено детето и живее во семејството со него, со постојано место на живеење во Република Македонија, ако е детето државјанин на Република Македонија со постојано место на живеење во Република Македонија до навршени 26 години живот, доколку не е институционално згрижено на товар на државата.

Висината на посебниот додаток изнесува 4.202 денари.

  • Износот на посебниот додаток се зголемува за 50% и изнесува 6.303 денари за самохран родител кој има дете со специфични потреби кое има пречки во телесниот или менталниот развој или комбинирани пречки во развојот до 26 години живот.
  • Износот на посебниот додаток се зголемува за 25% и изнесува 5.252,50 денари за материјално необезбедени родители, кои се корисници на социјална парична помош и постојана парична помош кои имаат дете со специфични потреби кое има пречки во телесниот или менталниот развој или комбинирани пречки во развојот до 26 години живот.

 

  1. Додаток за трето дете

Родителски додаток за дете остварува мајка за своето трето живородено дете.

Родителскиот додаток за трето дете од членот 38 од овој закон се исплатува месечно, за период од десет години, во висина од 8.048 денари.

 

  1. Условен паричен надоместок

Право на условен паричен надоместок за средно образование остваруваат:

  • Домаќинства корисници на социјална парична помош
  • Домаќинства корисници на социјална парична помош чие право на помош е во мирување поради ангажирање во јавна работа

 

а кои домаќинства

  • Не се корисници на детски додаток и
  • Имаат деца запишани во средно образование
  • Кои доколку биле корисници на програмата за условен паричен надоместок во претходната учебна година не ја повторувале учебната година.

 

Вкупниот износ на условениот паричен надоместокот по ученик корисник во текот на една училишна година изнесува 12.000,00 денари врз основа на исполнување на условеноста по периоди.

 

  1. Паричен надоместок во случај на невработеност

Право на паричен надоместок има невработено лице кое било во работен однос најмалку девет месеци непрекинато или 12 месеци со прекин во последните 18 месеци.

Право на паричен надоместок има невработено лице за времето поминато во работен однос, за кое се уплатувани придонеси од задолжително социјално осигурување и тоа:

  • во работен однос со полно работно време;
  • во работен однос со неполно работно време, пресметано во полно работно време;
  • во работен однос на определено време (сезонска работа) подолго од 40 часа во неделата, ако тоа време му е пресметано во работен стаж и
  • за работа во странство.

 

За остварување право на паричен надоместок како време поминато во работен однос не се смета времето за кое невработеното лице примало паричен надоместок.

Висината на месечниот паричен надоместок за време на невработеност се утврдува врз основа на пресметаните и исплатени плати кај работодавачот согласно со закон, колективен договор и договор за вработување и изнесува 50% од просечната месечна нето плата на работникот за последните 24 месеца за лице кое има право на паричен надоместок до 12 месеца, а за лице кое има право на паричен надоместок подолго од 12 месеца, паричниот надоместок за првите 12 месеца изнесува 50% од просечната месечна нето плата на работникот за последните 24 месеца, а за преостанатото време 40% од просечната месечна нето плата. Надоместокот не може да изнесува повеќе од 80% од просечната месечна нето плата по работник во Републиката, објавена за последниот месец.

Паричниот надоместок на невработеното лице се исплатува:

  • еден месец, ако има стаж на осигурување најмалку девет месеца во непрекинато траење или 12 месеца со прекин во последните 18 месеца;
  • два месеца, ако има стаж на осигурување над 18 месеца до две и пол години;
  • три месеца, ако има стаж на осигурување над две и пол до пет години;
  • четири месеца, ако има стаж на осигурување над пет до седум и пол години;
  • пет месеца, ако има стаж на осигурување над седум и пол до десет години;
  • шест месеца, ако има стаж на осигурување над десет до дванаесет и пол години;
  • седум месеца, ако има стаж на осигурување над дванаесет и пол до 15 години;
  • осум месеца, ако има стаж на осигурување над 15 до седумнаесет и пол години;
  • девет месеца, ако има стаж на осигурување над седумнаесет и пол до 20 години;
  • десет месеца, ако има стаж на осигурување над 20 до дваесет и две и пол години;
  • единаесет месеца, ако има стаж на осигурување над дваесет и две и пол до 25 години и
  • дванаесет месеца, ако има стаж на осигурување над 25 години.

 

На невработеното лице кое има над 15 години стаж на осигурување, а на кое му недостасуваат најмногу до 18 месеци пред исполнување на услови за стекнување право на старосна пензија, паричен надоместок му се исплатува до неговото вработување, односно до настапувањето на некои од основите за престанок на правото на паричен надоместок.

***

Бројот на корисници и потрошените суми во 2016 се дадени во следната табела (извор: МТСП):

Број на корисници во  2016 Износ потрошен во 2016 (МКД)
Социјална парична помош 28.322 домаќинства 1.020.401.047,00
Постојана парична помош 6.482 домаќинства 376.245.664,00
Парична помош за туѓа нега 35.035 лица 1.713.987.026,00
Парична помош за згрижувачко семејство 337 лица 39.614.145,00
Детски додаток 5.509 лица 103.114.064,00
Посебен детски додаток (за деца со спречености) 6.763 лица 390.648.341,00
Додаток за трето дете 22.541 лица 2.225.492.365,00
Додаток за воени ветерани 227 лица 77.235.296,00
Условен паричен трансфер 5.523 лица (за учебната 2015/2016) 59.265.000,00

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress