Благица Петрески во ФинСајт: Јавниот долг и економските изгледи во 2026

Македонија повторно се задолжи на меѓународните пазари со издавање на 10-тата еврообврзница, вредна една милијарда евра, со цел сервисирање на доспеаните обврски и стабилизирање на јавните финансии. Но, веќе во наредните месеци се очекува ново задолжување, овојпат преку кредити, за да се обезбедат средства за редовно плаќање на обврските.

Што значи ова за економијата, дали годинава може да се очекува раст или стагнација, како ќе се движи инфлацијата и што може да очекува бизнис-секторот?

Во новата епизода на FinSight, разговараме со Благица Петрески, извршна директорка на Finance Think – Институт за економски истражувања и политики. Анализираме каде завршуваат буџетските пари, колкав е товарот на јавниот долг, колку е реален проектираниот раст од 3,5 отсто и дали зголемувањето на платите може дополнително да ја подгрее инфлацијата.

Во фокусот се и продуктивноста на работниците, сивата економија, ефектите од проектот „Мој ДДВ“, како и клучните реформи што ѝ се потребни на економијата за одржлив раст и подобар животен стандард.

Нова Студија за политиките 57!

📘 Нова Студија за политиките
Анализираме како јавните финансии се претвораат (или не) во подобри исходи во образованието и здравството во шест земји од Западен Балкан, користејќи панел податоци за периодот 2006–2020 и CMP методологија.
🔍 Клучни наоди:
• 🧾 Не е доволно колку трошиме — важно е како трошиме: подоброто извршување на буџетот е клучниот канал преку кој ПФМ влијае врз резултатите
• 🎓 Во образованието, ПФМ не делува директно, туку преку подобрување на техничката ефикасност → повисока опфатеност со предучилишно образование и подобри ученик-наставник соодноси
• 🏥 Во здравството, подобро буџетско извршување е поврзано со повеќе лекари, повисока DPT имунизација и повисок животен век
• 📉 Слабата транспарентност и недоволното среднорочно планирање ја ограничуваат ефикасноста на јавната потрошувачка
• ⚙️ ПФМ е „тивкиот двигател“ на социјалните исходи – без него, ниту зголемените расходи не даваат резултат
📌 Порака за политиките:
Подобрувањето на здравствените и образовните исходи не почнува во училницата или болницата, туку во буџетскиот процес: среднорочно планирање, транспарентност и дисциплинирано извршување.

Регионално градење капацитети за транспарентност и усогласување со ЕУ во практиките за државна помош во Западен Балкан

Општа цел: Да се зајакнат регионалната соработка, транспарентноста и усогласувањето со ЕУ на практиките за државна помош во Западен Балкан преку целно градење капацитети, ангажман на засегнатите страни и дијалог заснован на докази.

Специфични цели:

  1. Зајакнување на институционалното знаење и регионалната соработка преку реализација на серија работилници и вебинари што ќе ги обединат органите за државна помош, комисиите за заштита на конкуренцијата и експертските институции од сите шест економии на Западен Балкан.

  2. Градење заедничко разбирање и консензус околу клучните приоритети за реформа на државната помош преку заеднички дискусии, избор на критични тематски области и колаборативен развој на методологија за кратки регионални позициони документи и патоказ за унапредување на транспарентноста и усогласувањето со acquis на ЕУ.

  3. Зголемување на јавната и институционалната свесност за транспарентно управување со државната помош преку активности за видливост, таргетирани комуникациски материјали и промоција на резултатите од регионалната соработка преку медиумите и мрежите на засегнатите страни.

  4. Зајакнување на улогата на мрежата WEBECON во регионалниот мониторинг и дијалог за државната помош преку активно вклучување на членовите на WEBECON во валидација на податоци, олеснување на ангажманот на засегнатите страни и заедничка рефлексија за практиките на државна помош, со што се унапредува нивниот аналитички и координативен капацитет.

Донатор: Western Balkans Fund